Begin 2004 is de voormalige club Havana gekraakt.
Met toestemming van de krakers, heeft 4DW van de ruimte gebruik mogen maken.

tekst: Rakesh © Vier de Wereld
fotografie: Marco Buddingh
bijdrage: Marty, Cosmas, Kees, Abraham
laatste wijziging: 25-9-2004


Inleiding

Er is een daadkrachtige groep die met veel enthousiasme en een goed hart een unieke plek wil creëren voor creatieven in Amsterdam. Het is meer dan duidelijk dat er grote behoefte is aan dit soort plekken in Amsterdam. Zowel voor hen die kunstzinnige projecten willen uitvoeren, als een publiek dat meer wil dan vermaak met een drankje. Er zijn in Amsterdam veel creatievelingen die graag hun kwaliteiten willen laten zien, maar door het huidige beleid en de vele regels naar andere steden of zelfs het buitenland worden gedreven. We hopen dat de gemeente Amsterdam de toenemende verschraling van de Amsterdamse cultuur inziet en initiatieven van kunstenaars in haar stad de steun geeft die het verdient.


De leegstand

Het pand aan de Reguliersdwarsstraat 17 is op 31 januari van dit jaar door vijf personen in gebruik genomen. Er waren meer dan 60 mensen aanwezig die hierbij hun steun gaven. Na constatering van meer dan 1 jaar leegstand en na het intreden van de nieuwe bewoners heeft de politie de kraak officieel goedgekeurd.


Club Havana

In de homoscene was club Havana een begrip. Het was DE plek waar hetero’s en homo’s zich uitbundig vermaakten. Toen eigenaar Bertus Lüske de huur van het pand bijna verdubbelde was het voor de goed bezochte club niet meer rendabel om open te gaan; sluiting was de enige mogelijkheid. Deze vorm van afpersing teistert vele horecagelegenheden in Amsterdam.


Het pand

Door de langdurige leegstand en het slechte onderhoud door de eigenaar is het pand zeer ernstig verloederd. Een jaar geleden knapte de waterleiding en kwam de ruimte onder water te staan. De houten vloer is daardoor verloren gegaan en het vocht in de muren geeft de ruimte een muffe geur. Stadsdeel Amsterdam-Centrum heeft op 29 juli j.l. een onderzoek ingesteld naar de staat van pand. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat het pand in slechte staat is. Er volgt nog een uitvoerig onderzoek naar de fundering en het casco. Door vastgoedbedrijf H&R waren hekken om het pand geplaatst met waarschuwingen voor asbest maar daarvan is geen sprake. De hekken waren alleen bedoeld om krakers te weren. De hekken en schotten voor de ramen zijn inmiddels verwijderd waardoor het straatbeeld aanzienlijk is verbeterd. De bovenste etage, die een aparte ingang heeft, wordt beheerd door Zwerfkei BV. Die heeft een antikraker op de bovenverdieping geplaatst. Er is een goede verstandhouding tussen de antikraker en de krakers.


De krakers

Sinds de kraak van Havana hebben verschillende personen de ruimte beheerd. Omdat de twee verdiepingen zeer geschikt zijn voor culturele activiteiten hebben er bijeenkomsten plaatsgevonden. De politie heeft hiertoe een halt geroepen omdat hier sprake zou zijn van concurrentievervalsing. In een brief van Bouwen en Wonen (18 mei 2004) is benadrukt dat het niet is toegestaan een horecabedrijf te exploiteren zonder geldige vergunningen. Hieraan is direct gehoor gegeven. Sindsdien hebben er geen activiteiten meer plaatsgevonden. De beschuldiging van concurrentievervalsing is echter zwaar overdreven. De bijeenkomsten die plaats vonden waren in vriendschappelijk verband. Geen van de activiteiten hadden een winstgevend oogmerk of bedrijfsmatig karakter.


Organisatie

Er is een organisatiestructuur die de gang van zaken betreffende het pand beheerd en het aanspreekpunt is naar de buurt, gemeente en andere instanties. De betrokken personen zijn enthousiast en gedreven om van de voormalige Havana een bijzondere culturele plek te maken.


Sinds de kraak zijn een aantal leden van kunstenaarsvereniging Vier de Wereld vanuit een vriendschappelijk verband bij de Havana betrokken. Door de goede samenwerking die hieruit is ontstaan en de positieve doelstellingen van vereniging Vier de Wereld is de verantwoordelijkheid over het pand sinds september aan de vereniging overgedragen. De ervaring en contacten die Vier de Wereld inmiddels heeft opgebouwd zullen een aanzienlijke verbetering brengen aan het pand en de gang van zaken. Zowel binnen als aan de voorgevel van het pand zullen de noodzakelijke renovaties door vrijwilligers worden uitgevoerd.


Vier de Wereld

Op 22 April 2002 heeft een groep creatieve geesten zich verenigd onder de naam Vier de Wereld (4DW) om ideeën met elkaar uit te wisselen en gezamenlijk projecten te ondernemen.
In de voormalige Douane Loodsen aan de Westerdoksdijk 19 kwamen de leden van 4DW wekelijks bijeen waardoor verschillende (kunst)projecten door inzet van vele vrijwilligers van de grond zijn gekomen. ‘No Enemiez’ in Paradiso, ‘Meeting of Stylez’ in Amsterdam en ‘4N’ in pakhuis Wilhelmina zijn voorbeelden van enkele (non-commerciële) projecten.

Bekijk hier de doelstellingen van de vereniging.

Toen de loodsen in oktober 2003 werden gesloopt is de vereniging haar clubhuis kwijtgeraakt en is het laatste ongerepte gedeelte van Amsterdam in een zandvlakte veranderd, die er nog steeds desolaat uitziet.

Vier de Wereld is een uitdrukking voor vreugde met elkaar delen, vieren dat je op de wereld bent. Door onderlinge verschillen te relativeren en nadruk te leggen op de overeenkomsten is het mogelijk gezamenlijk te vieren. Met samenwerking kan er een groter bereik worden gegeven aan het vieren van de wereld. De vereniging heeft leden die bekend zijn met de doelstellingen van de vereniging. Ze voelen zich betrokken bij de organisatie en zijn bereid zich vrijwillig in te zetten voor projecten binnen de vereniging. De vereniging ontvangt geen subsidie en wordt niet gesponsord.


Toekomstvisie

Voor velen zou het voormalige horecapand uitstekend kunnen fungeren als creatief broednest om culturele activiteiten te ontplooien. Een plek waar creatieven samenkomen en elkaar op de hoogte kunnen houden van hun projecten en hierdoor de kans krijgen elkaar te helpen. Hieraan is een groot tekort in Amsterdam.

De Havana zou een informatiecentrum kunnen worden van alternatieve culturele activiteiten die in Nederland plaatsvinden. Met name activiteiten die niet bekend zijn bij het grote publiek of van niet-commerciële aard zijn. Een plek die informatie verschaft voor andere broedplaatsen.

Het clubhuis kan een podium bieden aan creatieve geesten die anders de weg naar een publiek niet vinden. Een podium waar vernieuwing en experiment belangrijker zijn dan entertainment, naam, ervaring of opbrengsten. Een podium waar talenten verder ontwikkeld kunnen worden.

Door de activiteiten die zullen plaats vinden ontstaat er een netwerk van creatieve geesten. Met o.a. het internet kunnen de creatieve krachten worden gebundeld en de kwaliteiten van de kunstenaars worden tentoongesteld. Hierdoor kan vraag en aanbod van creativiteit elkaar gemakkelijk vinden.


Waarom Havana

De sfeer van de ruimte past zeer goed bij de activiteiten die plaats hebben gevonden en gepland staan. Er heerst een aangenaam huiselijk gevoel wat de aanwezigen sneller en makkelijker bij elkaar brengt en de toeschouwer zich eerder betrokken voelt. Het kleine oppervlak vergroot de laagdrempeligheid waardoor mensen eerder de moed hebben om op de voorgrond te treden. De Havana kan een startpunt zijn voor jong artistiek talent die nog niet het bewijs heeft bemachtigd dat nodig is om het grote publiek te bereiken of aanspraak te kunnen maken op subsidies. De projecten die onder de vlag van Vereniging Vier de Wereld tot stand komen worden ondersteund door vrijwilligers. De centrale ligging van het pand is essentieel voor het krijgen van vrijwillige hulp. Hoe verder weg de locatie zou zijn, hoe minder snel mensen de moeite nemen om op regelmatige basis te assisteren.

De reguliersdwarsstraat bestaat hoofdzakelijk uit horeca aangelegenheden. Door de culturele activiteiten die in de Havana gehouden gaan worden krijgt de straat een nieuwe impuls. Dit is nu al voelbaar door de geïntereseerde reacties van de pasanten en brengt daarmee de straat in een positief daglicht.


De subcultuur

Amsterdam heeft enorm veel culturele activiteiten op het gebied van theater, muziek, dans, opera, film, kunst, televisie enz. Toch is dit voor een groeiende groep mensen niet voldoende. Volgens vereniging Vier de Wereld heeft dit te maken met de verzadiging van de vermaakspier. Steeds meer mensen realiseren zich dat een veel groter plezier kan worden beleefd door een individuele bijdrage aan een culturele activiteit. Het plezier is van langere duur, je komt jezelf tegen op verschillende sociale vlakken en je groeit door avontuur. Dit is echter alleen mogelijk in de juiste sfeer en omgeving en vindt daarom hoofdzakelijk plaats op vrijplaatsen met een idealistisch standpunt.

Wanneer een grote groep mensen vrijwillig bijdraagt aan een evenement is er veel meer mogelijk en zullen er meer verassende gebeurtenissen ontstaan. Juist de evenementen waar onduidelijk is wat er staat te gebeuren en spanning of verassing de belangrijkste ingrediënten zijn, zullen de grootste indruk en sporen achterlaten in de maatschappij.


Geld maakt veel culturele projecten mogelijk, maar de inzet van veel mensen die vrijwillig hun bijdrage leveren en plezier beleven aan het tot stand komen van een project, heeft veel meer waarde dan geld. Ervaring binnen de Vereniging leert dat de mogelijkheden hierdoor veel groter kunnen zijn omdat er geen commerciële belangen zijn. Mensen zijn hierdoor sneller bereid bij te dragen.


De plannen

Inmiddels wordt er hard gewerkt om de ruimte aanzienlijk te verbeteren. Muren en plafonds worden schoongemaakt, de door nicotine gekleurde muren worden geschilderd en er wordt een nieuwe indeling gemaakt.


Ook de buitengevel zal worden schoongemaakt en een nieuw uiterlijk krijgen. Na de grote schoonmaak en verbouwing zal de brandweer worden uitgenodigd om de brandveiligheid van het pand te controleren.



Vereniging Vier de Wereld zal eind september officieel in de voormalige Havana haar intrede doen. Hierdoor wordt de ruimte een besloten clubhuis waar projecten plaatsvinden die door vrienden of leden van de vereniging worden geïnitieerd. Leden kunnen de 4DW-activiteiten bijwonen en er zullen dagen komen waarbij de buurt en geïnteresseerden informatie kunnen krijgen over Vier de Wereld en andere creatieve broedplaatsen. Er zullen contracten gesloten worden met dienstverleners voor stroom, communicatie en andere zaken. Ook zal een boekhouding worden bijgehouden met de inkomsten van de ledencontributie, donaties, projecten en uitgaven. Verder zijn er plannen om kunstproducten van 4DW-leden in de Vier de Wereld Winkel te verkopen.


tot slot


Volgens velen kan er geen betere functie worden gegeven dan die nu getracht wordt te realiseren. Wanneer een grote horecabaas er een zoveelste dranklokaal van wil maken, zal dat een verdere vervlakking van de Amsterdamse cultuur tot gevolg hebben. Actieve jongeren die minder financieel krachtig zijn dienen een kans te krijgen hun talenten in te zetten en deze verder te ontwikkelen.

Vernieuwing en nieuwe inzichten ontstaan op plekken die los staan van massaconsumptie en commercieel vermaak. De Havana is de perfecte plek waar creativiteit naar eigen inzicht ontwikkeld en gepresenteerd kan worden. Een unieke locatie waar ruimte is voor experiment en allerlei vormen van uitwisseling. Door de vrijwillige inzet van velen wordt dit mogelijk gemaakt, het zal blijken of Amsterdam de nodige steun wil/kan geven.

Ter afsluiting refereren wij aan de strategie voor het cultuurbeleid van Amsterdam
die op 30 juni 2003 door de Amsterdamse Gemeenteraad is vastgesteld: “Speerpunt 1: Aandeelhouderschap
Amsterdammers moeten zich ‘mede-eigenaar’ van hun stad voelen door hun betrokkenheid en verantwoordelijkheid
bij het culturele aanbod en omdat er aandacht voor de culturele uitingen van ‘nieuwe Amsterdammers’ is.”